Kunst van gebruiksvoorwerpen.

Vanaf het moment dat we de museumzaal betreden, voel ik een glimlach opkomen die gedurende het bezoek aan de solotentoonstelling “Aşina” van Şakir Gökçebağ niet meer verdwijnt.

Aşina betekent zoveel als “dat wat je herkent, er mee vertrouwd zijn” en dat is exact het gevoel dat de installaties van deze kunstenaar oproepen.
Hij haalt alledaagse gebruiksvoorwerpen uit hun vertrouwde context en vervormt ze op een vaak humorvolle wijze tot een installatie.

Bij de eerste installatie is het gevoel van herkenning overduidelijk.
Sinds de start van de rondreis van Holger en mij, kijken we regelmatig naar de typisch Turkse bezem, maar dan wel met steel. Onze tuin ligt doorlopend bezaaid met bamboeblaadjes en enkele keren per week veeg ik de boel bij elkaar, tot groot genoegen van de katten die mij het mij bijna onmogelijk maken dit klusje te klaren.
Een bezem met steel dus. Zonder is geen probleem, maar met lijkt niet meer te bestaan.
Totdat we gisteren in Bayburt rondlopen en er één op ons pad komt.
Hoe toevallig is het dan, dat dit het eerste is wat we zien op deze tentoonstelling. Een wand vol met deze bezems, op een bijzondere manier met elkaar verbonden.

Een zaal verder zien we ze nogmaals, maar nu als een vlucht trekvogels.

Even verder ligt een hoop houtjes van wasknijpers tegen de wand, op de vloer. Aan de wand hangt een sculptuur, gemaakt van de metalen knijpveren. Ik weet niet of dit werk iets wil vertellen over de kwaliteit van de Turkse wasknijpers, maar herkenbaar is het in ieder geval wel.

De kraag van het overhemd vormt het middelpunt van een vierkant dat gevormd wordt door de rest van het tot een lange reep geknipte shirt en als een stropdas vanuit de kraag ontstaat. Door het gebruik van streepjesoverhemden voor deze installatie, ervaar je een visueel effect wanneer je van de ene naar de andere kant loopt.

De vier klokken die de verschillende tijdzones aangeven, zoals je deze vaak ziet bij de receptie van een hotel. New York, Parijs, Bejing en Sydney, dat zijn de wereldsteden waar het dan meestal om gaat. En Amsterdam natuurlijk, als je je in Nederland bevindt.
Hier doen de vier cirkels aan de muur, te zien op de foto hieronder, mij aan denken.

De haken op de wijzerplaat komen mij niet bekend voor, maar bij navraag blijkt het te gaan om haken welke gebruikt worden bij het bakken van lavaş in de tandır. Deze oven oogt als een waterput met diep beneden het altijd brandende vuur. Mocht de lavaş van de binnenwand naar beneden vallen, kan het brood met deze haak van verbranding gered worden.
ook worden ze gebruikt om stukjes vlees aan te prikken en zo in de tandır te roosteren.

Alsof ze een feestje vieren en samen op de dansvloer staan, de gootsteenploppers. Zo elegant, bijna op hun tenen, sommige nog zoekend naar evenwicht.
Of staan ze misschien, zo met hun koppies bij elkaar, gewoon te roddelen over deez’ en gene.
Hoe dan ook, het straalt in ieder geval iets intiems en een gevoel van saamhorigheid uit.
En dat is altijd goed, vind ik.

Door de tepsi’s juist niet met de middelpunten op elkaar te bevestigen, wekt deze installatie de indruk dat het hier om hele diepe, trechtervormige schalen gaat. Niets is echter minder waar. De randen zijn misschien een cm of vier à vijf hoog en dat is dan ook de werkelijke diepte.
Bij de diabolo-achtige figuur zijn de tepsi’s met de bovenranden van groot naar klein aan elkaar bevestigd. De roestvrij stalen bakblikken, gebruikt voor zoete en hartige gerechten, verliezen zo volledig hun functionaliteit.

Als ik het affiche van deze expositie vanaf een afstand bij de ingang van het Baksı Müzesi zie hangen, denk ik in eerste instantie dat het om een borduurwerk in kruissteek gaat en Holger wil al een foto voor Jan uit Amsterdam maken omdat hij fan is van alles wat met borduren te maken heeft.
Dichterbij gekomen blijken het helemaal geen kruissteekjes maar plastic schoenen te zijn. Deze schoenen worden veelal op het platteland gedragen waar de wegen niet allemaal verhard zijn en het na een fikse regenbui flink modderig kan worden. Dit soort schoenen zijn goed wasbaar en behoeven niet telkens een poetsbeurt, wat met lederen exemplaren wel het geval is.
Overigens denk ik wel dat het de bedoeling van Gökçebağ is dat de associatie met borduren gemaakt wordt.
Handwerken in het algemeen is ooit ook in Turkije een uiterst nuttige bezigheid voor meisjes en vrouwen geweest.

Al met al is het een vrolijk makende expositie die wij vandaag zien, van deze nationaal en internationaal bekende Turkse, in Hamburg wonende kunstenaar.
De door Gökçebağ gebruikte vertrouwde, alledaagse voorwerpen die specifiek zijn voor deze regio, krijgen een geheel nieuwe vorm doordat hij breekt met de werkelijke en praktische betekenis, zonder dat deze vergeten of totaal onherkenbaar wordt. Het raakt werkelijk de ziel van Anatolië.Hierdoor is het ook voor de bewoners uit het dorp Baksı en omgeving erg leuk om naar deze tentoonstelling te komen kijken.
Er is altijd iets vertrouwds en eigen wat men herkent en wat drempelverlagend werkt om naar kunst te komen kijken en dat is precies het doel dat de initiatiefnemer van dit museum wil bereiken.