Yedinci Kıta – Het Zevende Continent 3

De derde en laatste locatie waar Istanbul Bienalı dit jaar plaatsvindt is Istanbul Resim ve Heykel Müzesi, een spiksplinternieuw museum in de wijk Kabataş.
Van de 56 deelnemende kunstenaars is het werk van 38 op deze locatie te vinden en dat is veel en voor ons eigenlijk te veel.
Na ruim vier weken dagelijks nieuwe indrukken, zitten onze hoofden namelijk al behoorlijk vol en wat het extra veel maakt is dat er veel grote en kleurrijke installaties plus veel video’s met nogal wat geluid vertoond worden.

Voor ons blog beperk ik mij tot de wat meer ingetogen werken, die mij ook het beste zijn bijgebleven.

De bijdrage van Max Hooper Schneider, getiteld “To Become a Melonhead”, is gebaseerd op volkstradities en wetenschappelijk onderzoek. Het beschikt over een nieuw geschreven schaduwspel en een installatie met bijpassende sound- en videoscapes.
Om het schaduwspel te ontwerpen en uit te voeren, werkt Schneider voor deze biënnale samen met een poppenmaker in Istanbul. Het is gebaseerd op het ons bekende traditionele en satirische schimmenspel met Karagöz en Hacıvat.

Vijfentwintig watermeloenen, incarnaties van toekomstige en nieuw gevormde hersenlichamen, treden op als publiek van het stuk.
Het werk is een satirisch onderzoek naar de menselijke waan in de nadagen van de veronderstelde superioriteit van ons soort en het begin van de planetaire opkomst van het niet-menselijke.

De video- en geluidsinstallatie werken niet waardoor het publiek het middelpunt wordt van deze installatie. Dit is het meloenen-veldje met daarop de vijfentwintig watermeloenen starend naar een zwarte muur. Wel zo rustig en daarbij vind ik het beeld toch mooi genoeg om het hier te laten zien.

Turiya Magadlela gebruikt grotendeels panty’s om zowel raciale en seksuele discriminatie als vrouwelijkheid en erotiek op te roepen.

Magadlela’s gebruik van textiel vraagt ook aandacht voor (huids)kleur en verwijst tevens naar de context van Zuid-Afrika, met toespelingen op zwarte magie en fetisjpoppen.
Ondergoed, panty’s en kousen met als kleuraanduiding ‘huidskleur’ is slechts het geval voor de blanke klant.
Ik vergeet nooit dat onze Stella ooit na een val van mij een pleister op haar knie geplakt kreeg en op het doosje ‘huidskleur’ zag staan. Verbaasd keek zij mij aan en zei: “Dit is toch niet mijn huidskleur?”
Onze Stella komt van oorsprong uit Congo…….

Haar werk “Four Five series” wordt gevormd door een reeks gigantische tapijten gemaakt van aaneen gestikte panty’s die het plafond en de wanden bedekken, wat resulteert in een grotachtige structuur.
Gedurende de eerste week van de Istanbul Bienalı stikt Magadlela, tijdens een performance bij haar installatie, op een naaimachine panty’s aan elkaar waarmee zij aandacht vraagt voor arbeidsomstandigheden, genderverschillen en de daarmee verweven geschiedenis van seksueel en raciaal gegrond geweld en misbruik. Nogal een gelaagd kunstwerk en werkelijk prachtig van kleur.

Radcliffe Bailey wordt beïnvloed door zijn Afrikaanse afkomst en dit weerspiegelt in veel van zijn werken dat gaat over de geschiedenis van de slavernij, hedendaagse diaspora en thema’s betreffende ontheemding en trauma’s.

Zijn bijdrage “Untitled” bestaat uit een deel van een romp van een houten boot dat verwijst naar de schepen waarmee Europeanen tot slaaf gemaakte Afrikanen naar het westen transporteren, maar ook naar de levensgevaarlijke vaak gammele bootjes waarmee migranten vandaag de dag Europa hopen te bereiken.
Het schip heeft acht zwarte figuren, geplaatst op lage sokkels.
Het werk bevat ook drie audio-installaties. Eén is een nummer van de Afro-Futurist Sun Ra Arkestra, de tweede bestaat uit stemmen van arbeiders die boten bouwen in de baai van Soumbedioune in Senegal met het geluid van oceaangolven die langs de kust klotsen en de derde is een sample van verschillende geluiden die de kunstenaar samen met jazzmusicus Tarus Mateen componeert.

Het werk van de Nederlandse Jennifer Tee, “Crystalline” getiteld, gaat over de culturele hybriditeit, identiteit, taalervaringen en handelsroutes tussen mensen, over grondstoffen en objecten uit de natuur. Objecten en culturen lopen bij haar werk in elkaar over

De collages, gemaakt met behulp van Nederlandse gedroogde tulpenbloemblaadjes en gebaseerd op patronen van de tampan- en palepaistoffen uit Sumatra, beelden geesten uit die naar een nieuw leven gaan en zijn dus materiële voorstellingen van de reis van de ziel.
Allemaal niet zo gek. Haar opa aan moederszijde is in zijn tijd bloembollenkweker en trouwt met een Engelse die hij ontmoet tijdens een van zijn handelsreizen. Haar vader heeft Chinese wortels en is afkomstig uit Indonesië.

Op de grond ligt een eigenhandig gemaakt vloerkleed en aan de wand hangen keramieken bolvormige objecten met kleine openingen.
Zij ‘activeert’ haar werk door op het kleed met mensen te dansen en met behulp van de keramieken objecten geluid te produceren. Deze performance voert zij uit op bepaalde tijdstippen tijdens de biënnale. Wij zijn niet tijdens zo’n tijdstip aanwezig en ik kan er dus niets zinnigs over vertellen.

Tot zover dit verslag over de 16de Istanbul Bienalı. Op zich zien we mooi werk maar de link met het thema is voor ons niet altijd zicht- of voelbaar, waardoor het geheel soms wat gehaast en geforceerd overkomt.
Desalniettemin hebben we genoten, al was het alleen al van de tochtjes met de veerpont, de wandelingen naar de diverse locaties en alle vrolijke aangeplakte biënnale-posters.

Istanbul, daar is altijd wat te zien, ook gewoon onderweg.