Een stoffige reis door Turkije.

Vaak zijn mooie dingen verrassend dichtbij en dat is vandaag ook het geval. 
Als Holger en ik gisteren langs Tophane-i Amire lopen, op steenworp afstand van ons hotel in Karaköy, zien we een in het oog springend billboard dat ons vertelt dat er een expositie gehouden wordt, getiteld Türkiye Dokuma Atlasi. 

Het woord dokuma ken ik, dat betekent weven, dus de belangstelling is meteen gewekt en vanmiddag lopen we er verwachtingsvol naar toe.
Het Tophane-i Amire-complex is een voormalige Ottomaanse kanonskogelgieterij uit de vijftiende eeuw, gebouwd in opdracht van Sultan Mehmet de Veroveraar. Het gebouw heeft lange, rechte en hoge gewelfde muren met diverse groene metalen deuren en een groot aantal schoorstenen op het dak. 

Enkele jaren geleden is het gebouw volledig gerestaureerd en het maakt deel uit van de Mimar Sinan Üniversitesi en wordt tegenwoordig gebruikt als cultuurcentrum en dus tevens als tentoonstellingsruimte.
Buiten herinnert een draadstalen korf gevuld met ijzeren kanonskogels en wat onkruid nog aan wat hier ooit is geweest.

De expositie zelf heeft als doel lokale traditionele gewoven stoffen uit bijna alle Turkse provincies te doen herleven en waar kan nieuw leven in te blazen.
Ik beschrijf in dit blog enkele stoffen die ons erg aanspraken. 

Allereerst de stoffen die in Istanbul werden gefabriceerd om zowel onder- als bovenkledingkleding van te maken voor de vrouwelijke en mannelijke hotemetoten aan het hof van de sultan.

Omdat de weefgetouwen in de wijk Tepebaşı stonden, worden deze stoffen ook wel Tepbasi genoemd. We zien stoffen geweven van zijde en zeer fijne wolsoorten waarop in verschillende borduurtechnieken en met diverse materialen is geborduurd is. Goud- en zilverdraad, parels, koraal, pailletten en kralen gecombineerd met allerlei borduurgarens in veel kleurennuances geven de stoffen een zeer rijke en chique uitstraling, wat natuurlijk ook de bedoeling was. De natuur was de inspiratiebron voor de patronen. Zo zien we onder meer bloemen, takjes en bladeren afgebeeld op de dicht geweven stoffen. Prachtig om te zien, maar of de kleding die hieruit vervaardigd was erg draagbaar was, dat waag ik te betwijfelen. Zelfs als je de hele dag alleen maar mooi hoefde te zijn.

Van een heel andere orde zijn de stoffen uit Bayburt die ehram worden genoemd, een woord uit het Arabisch dat zoveel betekent als een staat van reinheid tijdens het volbrengen van de Hadj. Ook verwijst het naar de kleding die gedragen wordt tijdens de Hadj.


Ehram wordt geweven met natuurkleurige wol en met vooral paars-, koffiebruin, indigoblauw-, muisgrijs- en zwartgekleurde weefgarens. De stof wordt gebruikt om bovenkleding van te maken.
Leuk detail is nog dat de kleur iets zegt over de leeftijd van de vrouw die het draagt. Hoe donkerder de stof, des te meer jaren zij telt. 

De luchtig aandoende crèpe-achtige stoffen, genaamd Pembezar, komen uit de provincie Muğla, gelegen aan de zuidwest kust.

Voor de inslag wordt zijde en voor de ketting meestal katoen gebruikt, beide in de natuurlijk witte kleur. Vaak zie je rode, blauwe of oranje lijnen geweven op de weefranden. De stof wordt na het weven gelijk gewassen en krimpt dan zo’n 40 tot 50%, waardoor het de crèpe-achtige structuur krijgt. 
De stof, die zeer aangenaam draagt in het warme klimaat aan de kust, wordt gebruikt voor bovenkleding. 

Via de stoffen reizen we in twee uur tijd heel Turkije door en onze privé-gids Eda, student aan de Mimar Sinan Üniversitesi, valt bijna om van verbazing als zij hoort dat wij door de jaren heen alle provincies wel bezocht hebben. Op één na en dat is Hatay, maar dat staat op de lijst voor komend najaar. 

We zijn de enige bezoekers en Eda leidt ons met heel veel enthousiasme door de expositie, wat zeer aan ons besteed is.

Aan het eind van de stoffige reis mag ik nog een stofje uit een mand kiezen waarvan ik hoop dat het in de toekomst gefabriceerd blijft worden. 
Het lapje van mijn keuze voeg ik met veel plezier toe aan de verzameling die al op het prikbord bevestigd is.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.