De Turkse Rembrandt.

Osman Hamdi Bey

Rembrandt staat tot Osman Hamdi Bey is als ‘De Nachtwacht’ staat tot ……
Als ik deze analogie zou moeten oplossen, koos ik voor het doek ‘Schildpadtrainer’ en ik denk dat 99,9% van de Turken die deze vraag krijgt voorgeschoteld dit ook zou invullen.
Maar helaas, het is fout! Het goede antwoord is ‘Meisje dat de Koran leest’ dat in 2019 voor 7.1 miljoen euro verkocht wordt op een Londense veiling. Het mag dan het Turkse schilderij zijn waar ooit het meeste geld voor is neergeteld, het bekendste werk van Osman Hamdi Bey is en blijft toch ‘Schildpadtrainer’ uit 1906 wat wij ooit zagen in Pera Müzesi. Het doek vormt een bedekte aanklacht tegen de grote politieke en sociale onrust in het Osmaanse Rijk van die tijd, waarvan het verval inmiddels was ingezet. De hervormingen, door Sultan Abdülhamid ll ingevoerd, kostten een hoop geld en energie maar misten hun doel volkomen. ‘Schildpadtrainer’ was dus een satirisch bedoeld statement dat door de tegenstanders van het sultanaat goed begrepen werd.

Holger en ik zijn vanmorgen als enige bezoekers in het Mimar Sinan Heykel ve Resim Müzesi waar momenteel de expositie ‘Osman Hamdi Bey’ te zien is met een deel van het werk van Turkije’s bekendste gelijknamige kunstschilder.

Reden voor deze tentoonstelling is het 140-jarig bestaan van Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, de eerste kunstacademie in het huidige Turkije en opgericht door bovengenoemde kunstschilder, -historicus en archeoloog in opdracht van Sultan Abdülhamid ll. 

Het eerste dat we zien als we de zaal binnenkomen is een marmeren buste van de beste man tegen een okergele achtergrond.

Het werk van Osman Hamdi Bey is in drie categorieën te verdelen.
Kleine portretjes van zijn echtgenote, zoon, dochter en neef en vrienden die duidelijk naturalistisch en met veel liefde zijn afgebeeld. Dan enkele landschapjes in licht impressionistische stijl en tot slot de grote Oriëntaalse taferelen die hij vooral voor de Europese markt schilderde. 

Het doek van zijn vrouw met mimosatak in de hand schijn dé favoriet te zijn van deze tentoonstelling, maar ons spreken de Oriëntaalse werken erg aan. Ze zijn in zekere zin informatief en het is grappig om te zien hoe de schilder allerlei foto’s in een hoge hoed gegooid lijkt te hebben en zo een compositie heeft laten ontstaan. 

Als we bijvoorbeeld naar het doek Konuşan Hocalar kijken krijgen we via de uitleg te zien dat het is opgebouwd door met behulp van oude foto’s en diverse nog altijd bestaande details van verschillende religieuze gebouwen. 

De zittende godsdienstleraar is naar een foto uit 1890 geschilderd, evenals de lezende hoca aan de rechterzijde.

Het portaal voor de deur naar het klaslokaal is die van de Hatuniye Medrese in Karaman, zo’n 800 km verwijderd van Istanbul.

De hangende olielamp aan het plafond komt oorspronkelijk uit Gebze Çoban Mustafa Paşa Külliyesi en is tegenwoordig te zien in het Türk ve Islam Eserler Müzesi hier in Istanbul waar we gistermiddag waren.  
Gebze ligt 70 km van Istanbul.

Ook de linkerhelft van half openstaande deur staat in datzelfde museum, maar komt van oorsprong uit de Konya Alāeddin Camii, een kleine 500 km van Istanbul.


Mooi toch, dat de herkomst van de details van dit doek te achterhalen zijn en dat de afbeelding op het doek dus geen bestaand beeld is wat door de technisch-academische benadering wel gesuggereerd wordt. Zo wordt elk Oriëntaals doek dat hier hangt beschreven, voor de toeschouwer een interessante benaderingswijze. 

Dit is het laatste blog van ons kort voorjaarsverblijf in Istanbul.

We hebben weer volop genoten van elke dag en kijken al weer uit naar komend najaar wanneer we onze geplande rondreis door een deel van Turkije zeker weer in Istanbul zullen beëindigen. 

Dus sluiten we af met een “Görüşürüz Istanbul!”

Eén gedachte over “De Turkse Rembrandt.”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.